Kışın öğle güneşi neden bu kadar alçakta kalır ve gölgelerimiz neden uzar?
Kış aylarında güneş gökyüzünde daha alçakta kaldığı için aynı saatte düşen gölgeler daha uzun olur. Kış gündönümü dolaylarında öğle saatinde güneş güney ufkundan yaklaşık 26,5 derece yükseklikte görünür. Bunun nedeni Dünya'nın eksen eğikliği ve güneşin bu dönemde ulaştığı konumdur.
Gölge boyu, güneşin gökyüzündeki yüksekliğine bağlıdır. Güneş ne kadar alçaksa gölge o kadar uzun düşer; kış aylarında bahçe ve teras gölgelerinin uzamasının temel nedeni budur.
Neden böyle?
Dünya'nın ekseni eğik olduğu için güneş ışınları yıl boyunca farklı açılarla gelir. Güneşin deklinasyon açısı 22 Aralık'ta en düşük değerine, yaklaşık -23,45 dereceye ulaşır; bu, kuzey yarımkürede kış gündönümüne karşılık gelir. Bu dönemde öğle saatinde güneş daha alçakta kalır.
Temel kavramlar
Güneşin yatay düzlemden ölçülen açısıdır. Doğarken sıfır, tam tepedeyken 90 derecedir.
Güneşin ekvator düzlemine göre konumudur. 22 Aralık'ta en düşük değerine ulaşır.
Güneş alçaldıkça gölge uzar, yükseldikçe kısalır.
Bahçe ve teras için ne anlama gelir?
- Kışın öğle saatlerinde gölgeler, yazdakine göre çok daha uzun düşer.
- Kuzeye doğru gidildikçe aynı mevsimde güneş açısı azalır ve gölgeler uzar.
- Oturma alanlarını planlarken yalnızca yaz gündüzünü değil kış güneşini de düşünmek gerekir.
| Dönem | Öğle güneşinin yüksekliği | Gölge boyu |
|---|---|---|
| Yaz | Yüksek | Kısa |
| Kış | Alçak | Uzun |
Gölge planı nasıl yapılır?
- Güneşin yönünü not et. Bahçenin hangi tarafına güneşin geldiğini gözlemle.
- Farklı saatlerde gölgeyi izle. Sabah, öğle ve öğleden sonra gölge boyunu karşılaştır.
- Kış ve yaz gölgelerini kıyasla. Aynı alanın iki mevsimde nasıl gölgelendiğine bak.
- Oturma alanını buna göre yerleştir. Mobilyaları ve gölgelendirme çözümlerini bu gözlemlere göre konumlandır.
Dikkat: Yalnızca yaz için kurulan bir gölgelendirme, kışın bambaşka bir alanı gölgeleyebilir. Yerleşimi tek bir mevsime göre planlamak, kış kullanımında beklenmedik sonuçlar doğurabilir.
İpucu: Kış ve yaz gölge yönlerini bahçe krokisine işaretlemek, planlamayı kolaylaştırır.
Kaynaklar
- Sarkaç - 21 Aralık, Gündönümü ve Günsekizi
- Dr. Murat Durak - Güneş Enerjisi: Teori ve Uygulama (MMO sunumu)
- Dr. Murat Durak - Güneş Enerjisi: Teori ve Uygulama (MMO sunumu)
- Bilim Şenliği - 8. Sınıf Mevsimlerin Oluşumu
Kontrol tarihi: 21.11.2026. Bilgiler genel niteliktedir; ürününüze özel teknik değerler için satış ekibimize danışın.