Kaldırıma park bankı ya da çöp kovası koyarken yayalara ne kadar genişlik bırakmalıyım?
Kaldırıma bank veya çöp kovası koyarken yaya geçişi için kesintisiz bir alan bırakmalısınız; yönetmelikte asgari yaya yolu genişliği 3 metre olarak geçse de yol türüne, yaya yoğunluğuna ve eğime göre ölçü değişebilir. Bu nedenle yerleşimden önce ilgili belediyeden güncel ölçüyü ve izin durumunu öğrenin.
Kaldırıma bank, çöp kovası ya da benzeri bir donatı koymadan önce yaya geçişi için kesintisiz bir alan bırakmak gerekir. Yönetmelik metninde yaya yolu genişliği için en az 3 metre değeri geçiyor; ancak genişlik yaya yoğunluğuna, eğime ve yan yollara göre değişir. Haber kaynaklarında farklı rakamlar aktarıldığı için yerinde karar vermeden önce ilgili belediyeden güncel ölçüyü öğrenmek en güvenli yoldur.
Neden genişlik bu kadar önemli?
Kaldırımdaki donatılar, yayanın geçebileceği alanı fiilen daraltır. Özellikle bebek arabası, tekerlekli sandalye ya da kalabalık saatlerde yürüyen gruplar için tek bir dar nokta yolu tamamen kapatabilir. Bu yüzden donatı yerleşimi yalnızca görünüm meselesi değil, dolaşım planlamasıdır.
| Kontrol | Neye bakılır | Not |
|---|---|---|
| Genişlik | Yürünebilir net alan | Donatı çıkıntıları dahil ölçülür |
| Eğim | Rampa ve kot farkı | Eğimli bölümlerde yerleşim riski artar |
| Yan yollar | Bina ve araç giriş noktaları | Giriş çıkışlar için alan bırakılır |
| Yoğunluk | Durak, okul, işyeri çevresi | Yoğun saatte gözlem yapılır |
Adım adım yerleşim planı
- Yol türünü belirleyin. Ana cadde, dar sokak ve ağaçlandırılmış yaya yolu farklı beklentiler doğurabilir.
- Yaya yoğunluğunu gözlemleyin. Yoğun saatlerde en az bir gün gözlem yapın; durak ve işyeri girişleri yakınında yoğunluk artar.
- Eğim ve yan yolları kontrol edin. Eğimli bölümler ve araç geçişleri kullanılabilir genişliği azaltır.
- Donatıyı uygun şeride yerleştirin. Kaldırımda taşıt yolu ile yaya alanını ayıran emniyet şeridi, donatılar için anılan yerdir; yerel uygulama farklı olabilir.
- Belediyeden görüş alın. Güncel ölçü ve izin için ilgili birimle yazılı iletişim kurun.
Geniş kaldırımda yayanın rahat geçişi öncelik olmalıdır.
Ağaç çevresi ve kökler yürünebilir genişliği daraltabilir.
Donatı sayısı sınırlanmalı; belediye görüşü şarttır.
Dikkat edilecekler
- Donatı çıkıntıları da ölçüye dahil edilmeli.
- Geçiş hattı boyunca engel bulunmamalı.
- Bakım ekibinin erişimi için alan bırakılmalı.
- Belediyenin yazılı görüşü alınmalı.
Dikkat: Kaldırımın bir bölümünde uygun görünen donatı, yandaki bina girişi ya da yaya geçidi için sorun yaratabilir. Yalnızca tek noktaya değil, tüm hatta bakın.
İpucu: Kent donatısı seçimi için çöp kovası ve şehir mobilyaları sayfalarımıza göz atabilirsiniz.
Kaynaklar
- Resmî Gazete – Yaya Yolları ve Kaldırımların Tasarım Kuralları Hakkında Yönetmelik (2023)
- Sözcü – Kaldırımda yeni dönem: Genişliği en az 2.25 metre olacak
- Webtekno – Kaldırımlar ile Yaya Yolları İçin Düzenleme Yayımlandı
Kontrol tarihi: 20.11.2026. Bilgiler genel niteliktedir; ürününüze özel teknik değerler için satış ekibimize danışın.