Park ve kent mobilyasının yanına tekerlekli sandalye için ne kadar alan bırakılmalı?
Erişilebilir güzergâhta en az 100 cm tekerlekli sandalye boşluğu ve 150 cm çapında bir dönüş alanı öngörülmelidir. Akülü tekerlekli sandalyeler için manevra çapının 180 cm, tercihen 210 cm olarak planlanması önerilir. Güzergâh 150 cm'den dar kalırsa 150×150 cm geçiş mekânları gerekir.
Park bankı, piknik masası ya da çöp kovası yerleştirirken en sık yapılan hata, mobilyayı yürüyüş yolunun tam kenarına koyup tekerlekli sandalye için geçiş payını unutmaktır. Aşağıdaki ölçüler kent ve bina erişilebilirlik kriterlerinden derlenmiştir. Uygulamada yerel belediyenin ve projenin kendi standartları esas alınmalıdır.
Neden bu ölçüler önemli?
Tekerlekli sandalye kullanıcısı bir güzergâhı yalnızca geçerek değil, durup dönerek de kullanır. Bu yüzden iki ayrı ölçü düşünülmelidir: sandalyenin rahatça ilerleyebildiği koridor genişliği ve yönünü değiştirebildiği dönüş alanı. Mobilya bu alanların içine girerse kullanıcı ya durmak ya da geri dönmek zorunda kalır.
Temel ölçüler
| Durum | Önerilen ölçü |
|---|---|
| Erişilebilir güzergâhın net genişliği | En az 100 cm |
| Dönüş alanı (manuel sandalye, 360 derece) | Çap 150 cm |
| Akülü sandalye manevra alanı | Çap 180 cm, tercihen 210 cm |
| Güzergâh net genişliği 150 cm'den dar ise geçiş mekânı | 150×150 cm, 30 metreyi aşmayan aralıklarla |
Bir üniversite ders materyali, TS 9111 referansıyla 180 derece dönüş için en az 1525 mm genişlik gerektiğini belirtir. Bu değer, dar köşelerde dönüş planlarken kontrol ölçüsü olarak kullanılabilir.
Adım adım yerleşim planı
- Erişilebilir güzergâhı belirleyin. Yaya yolunun net genişliğini, mobilyanın ve bitki alanlarının sınırlarını ölçün.
- 100 cm koridoru koruyun. Bank, masa ve kovaların hiçbiri bu şeridin içine girmesin.
- Dönüş noktalarını açık bırakın. Yolun birleştiği, bankın önü ve kapı çıkışları gibi noktalarda 150 cm çapında alan ayırın. Akülü sandalye için bu alanı 180–210 cm olarak düşünün.
- Uzun yollarda geçiş ekleyin. Net genişlik 150 cm'nin altındaysa her 30 metreyi aşmayacak şekilde 150×150 cm geçiş mekânı yerleştirin.
İpucu: Bankların yanında bir sandalyenin yanaşabileceği yan boşluk bırakmak, kullanıcının diğer oturanlarla aynı sırada yer alabilmesini sağlar.
Dikkat edilecekler
- Çöp kovasını bankın ya da masanın önüne değil, yanına ve güzergâh dışına yerleştirin.
- Tabela, direk ve saksı gibi sabit öğeleri de koridor genişliğinden düşünün.
- Zemin malzemesinin düzgün ve kaymaz olduğunu, bakım aralığını da planlayın.
- Projede hangi standardın uygulanacağını yerel belediye ve ilgili mevzuat üzerinden teyit edin.
Dikkat: Bu ölçüler genel kriterlerdir. Ürünün kendi boyutları, sabitleme yöntemi ve yerleşim alanı projeye göre değişir. Kesin uygulama için bir uzmanla çalışılmalıdır.
Yerleşim planını mobilya seçiminden önce çıkarmak, sonradan yer değiştirme maliyetini azaltır. Piknik masaları ve şehir mobilyaları kategorilerinde ürün ölçülerini inceleyebilir, proje bazında ölçü desteği için iletişim sayfamızdan teklif isteyebilirsiniz.
Kaynaklar
- KTMMOB Mimarlar Odası, Engelli Standartları Kent ve Binalara Yönelik Uygulama Kriterleri
- Şantiye Dergisi, Erişilebilirlik Kılavuzu 2
- Beykent Üniversitesi, Erişilebilirlik ders materyali (TS 9111 referanslı)
Kaynaklar
- KTMMOB Mimarlar Odası - Engelli Standartları Kent ve Binalara Yönelik Uygulama Kriterleri
- KTMMOB Mimarlar Odası - Engelli Standartları Kent ve Binalara Yönelik Uygulama Kriterleri
- Şantiye Dergisi - Erişilebilirlik Kılavuzu 2
- Beykent Üniversitesi - Erişilebilirlik ders materyali (TS 9111 referanslı)
Kontrol tarihi: 21.11.2026. Bilgiler genel niteliktedir; ürününüze özel teknik değerler için satış ekibimize danışın.